राज्यसभेच्या पीठासीन अधिकारी पदी खासदार रजनीताई पाटील; सभागृहाचे यशस्वी संचलन

Updated: मार्च 18, 2026

By Vivek Sindhu

राज्यसभेच्या सिंहासनावर खा.रजनीताई विराजमान

‘विवेक सिंधु' WhatsApp Channel जॉईन करा

नवी दिल्ली येथे सुरू असलेल्या संसदेच्या अधिवेशनादरम्यान, महाराष्ट्राच्या ज्येष्ठ नेत्या आणि खासदार रजनीताई पाटील यांनी काल, १८ मार्च २०२६ रोजी राज्यसभेच्या पीठासीन अधिकारी म्हणून सभागृहाचे कामकाज सांभाळले. राज्यसभेच्या सभापतींच्या अनुपस्थितीत सभागृहाचे नियमबद्ध आणि निष्पक्ष संचलन करण्याची अत्यंत महत्त्वाची जबाबदारी त्यांनी यशस्वीरीत्या पार पाडली असून, दिवसभराचे संपूर्ण कामकाज त्यांच्या नियंत्रणात पूर्ण झाले.
राज्यसभेच्या पीठासीन अधिकाऱ्यांचे पद हे संसदीय लोकशाहीत अत्यंत मानाचे आणि जबाबदारीचे मानले जाते. या पदावर असताना रजनीताई पाटील यांनी प्रश्नोत्तर तास, विविध विधेयकांवरील चर्चा आणि सदस्यांच्या निवेदनांचे नियोजन केले. विशेष म्हणजे, काही काळापूर्वी याच सभागृहात त्यांना निलंबनाच्या कारवाईला सामोरे जावे लागले होते, जी नंतर रद्द करण्यात आली होती. मात्र, काल त्यांनी त्याच सभागृहाच्या सर्वोच्च आसनावरून कामकाजाचे नियंत्रण करत आपल्या राजकीय प्रवासातील एक महत्त्वपूर्ण टप्पा गाठला.
पीठासीन अधिकारी म्हणून काम करताना सभागृहातील शिस्त राखणे, गोंधळ टाळणे आणि कार्यपद्धतीनुसार कामकाज होईल याची खात्री करणे ही मुख्य आव्हाने त्यांनी लीलया पेलली. उपराष्ट्रपती तथा राज्यसभेचे सभापती यांच्या अनुपस्थितीत नियुक्त केलेल्या सदस्यांच्या पॅनेलमध्ये समावेश असल्याने त्यांना हा बहुमान मिळाला. कोणत्याही पक्षाचा पक्षपात न करता तटस्थपणे कामकाज चालवण्याच्या त्यांच्या शैलीचे कौतुक होत आहे. त्यांच्या या कामगिरीमुळे राष्ट्रीय राजकारणात महाराष्ट्राचा दबदबा पुन्हा एकदा अधोरेखित झाला आहे.

राज्यसभेतील पिठासीन अधिकारी हे पद अत्यंत महत्त्वाचे आणि जबाबदारीचे असते. या पदामुळेच सभागृहातील कामकाज सुरळीत, नियमबद्ध आणि निष्पक्ष पद्धतीने चालते. राज्यसभेचे स्थायी भारताचे उपराष्ट्रपती (हे राज्यसभेचे
सभापती असतात) त्यांच्या अनुपस्थितीत उपसभापती किंवा इतर नियुक्त सदस्य पिठासीन अधिकारी म्हणून काम पाहतात. या पदावरील व्यक्ती सभागृहाचे संचालन चर्चा, प्रश्नोत्तर, विधेयके यांचे नियोजन करत असतात. सदस्यांमध्ये शिस्त राखणे,गोंधळ झाल्यास कारवाई करणे, कार्यपद्धती व नियमांचे योग्य पालन होईल याची खात्री करणे मतदानात बरोबरी झाल्यास निर्णायक मत देणे, निष्पक्षता राखणे, कोणत्याही पक्षाचा पक्षपात न करता काम करणे ही त्यांची जबाबदारी
असते. अशा अत्यंत महत्वाच्या पदावर खा. रजनीताई पाटील यांना काम करण्याची संधी काल मिळाली. या उच्च सिंहासनावर विराजमान झालेल्या रजनीताईंना पाहून प्रत्येक मराठी माणसाची मान अभिमानाने उंचावली गेली.