सरकारी नोकरी मिळवण्यासाठी पदवीधर असणे गरजेचे आहे, असं अनेकांना वाटतं. मात्र खरं पाहिलं तर फक्त १०वी पास उमेदवारांसाठी सुद्धा अनेक चांगल्या पगाराच्या व सुरक्षित सरकारी नोकऱ्या उपलब्ध आहेत. कमी शैक्षणिक पात्रतेतूनही उत्तम भविष्य घडवता येईल, यासाठी तुम्हाला योग्य माहिती असणे आवश्यक आहे.
या लेखात आपण अशाच काही १०वी उत्तीर्ण उमेदवारांसाठी उपलब्ध सरकारी नोकऱ्यांची यादी आणि त्यांचं संपूर्ण विवरण पाहणार आहोत.
1. ग्रामीण डाक सेवक (GDS) – भारतीय पोस्ट विभाग
ग्रामीण डाक सेवक ही एक अत्यंत महत्त्वाची नोकरी आहे जी ग्रामीण भागातील पोस्ट ऑफिस व्यवस्थापनासाठी असते. GDS चं मुख्य काम म्हणजे डाक वाटप, पोस्टल सेवांचा प्रचार व वितरण, आणि विविध योजनांची अंमलबजावणी करणे. यामध्ये काम करणाऱ्या व्यक्तीला आपल्याच परिसरात डाक सेवेचे केंद्र बनवायचे असते, त्यामुळे ही नोकरी घराजवळ असते.
हा पदाधिकारी ग्रामीण भागात पोस्ट ऑफिस सेवेसाठी कनेक्टिंग लिंक म्हणून काम करतो. यामध्ये बँकिंग सेवा, आधार लिंकिंग, PM योजनांची माहिती देणे यासारखी जबाबदारीही दिली जाते.
- पात्रता: १०वी पास
- पगार: ₹10,000 – ₹14,500
- फायदे: पेन्शन योजना, वैद्यकीय सुविधा, गृहजवळ नोकरी
- कामाचे स्वरूप: डाक वाटप, पोस्ट ऑफिस व्यवहार
- निवड प्रक्रिया: १०वी च्या गुणांवर आधारित मेरिट लिस्ट
2. RRB Group D – भारतीय रेल्वे
RRB Group D ही एक महत्वाची यंत्रणात्मक पदवी आहे. या पदांमध्ये रेल्वेच्या देखभाल कामांपासून ते तांत्रिक सहाय्यक कामांपर्यंत अनेक विभागांत नियुक्ती होते. ट्रॅक मेंटेनर, हेल्पर, पॉईंट्समन इत्यादी पदे यामध्ये समाविष्ट असतात.
या नोकरीसाठी उमेदवाराने शारीरिकदृष्ट्या तंदुरुस्त असणे आवश्यक आहे. कामाचे स्वरूप थोडे कष्टाचे असले तरी सरकारी नोकरीतील फायदे आणि स्थैर्य यामुळे ही एक आकर्षक संधी आहे.
- पात्रता: १०वी पास किंवा ITI
- पगार: ₹18,000 – ₹22,000 + भत्ते
- फायदे: रेल्वे पास, सरकारी निवास, DA/TA
- कामाचे स्वरूप: ट्रॅक देखभाल, सहाय्यक सेवा
- निवड प्रक्रिया: CBT परीक्षा + शारीरिक चाचणी (PET)
3. SSC MTS (मल्टी टास्किंग स्टाफ)
SSC MTS ही केंद्र सरकारच्या विविध खात्यांमध्ये सहाय्यक पदासाठी असते. यामध्ये कार्यालयातील साफसफाई, फायली हलवणे, दस्तऐवज नेणे, चहा-पाण्याची सोय अशा प्रकारची कामे असतात. ही नोकरी मुख्यत्वे मंत्रालये, विभागीय कार्यालये, इत्यादी ठिकाणी असते.
ही नोकरी स्थिर असून, त्यात पदोन्नतीसाठी संधी आहे. तसेच, कामाचे तास ठरलेले असतात, त्यामुळे वैयक्तिक आयुष्य आणि नोकरी यामध्ये समतोल राखता येतो.
- पात्रता: १०वी पास
- पगार: ₹18,000 – ₹22,000 + HRA, DA
- फायदे: स्थिर नोकरी, प्रमोशनची संधी
- कामाचे स्वरूप: कार्यालयीन सहाय्यक काम
- निवड प्रक्रिया: CBT पेपर 1 + वर्णनात्मक पेपर 2
4. RPF कॉन्स्टेबल – रेल्वे सुरक्षा दल
RPF कॉन्स्टेबल ही वर्दीधारी नोकरी आहे. रेल्वे प्रवाशांची सुरक्षा, स्टेशन परिसरातील शिस्त राखणे, मालमत्ता संरक्षण यासाठी RPF कॉन्स्टेबल जबाबदार असतो. ही नोकरी शिस्तबद्ध असून त्यात साहसी कामे करावी लागतात.
या नोकरीत भरपूर प्रशिक्षण दिलं जातं आणि देशभरात पोस्टिंग होऊ शकते. रेल्वे प्रवास मोफत असून विविध सेवा सुविधांचा लाभ मिळतो.
- पात्रता: १०वी पास
- पगार: ₹21,700 – ₹25,000 + भत्ते
- फायदे: फ्री रेल्वे प्रवास, निवृत्ती लाभ
- कामाचे स्वरूप: सुरक्षा व गस्त
- निवड प्रक्रिया: CBT + शारीरिक चाचणी + वैद्यकीय तपासणी
5. राज्य पोलीस कॉन्स्टेबल – राज्य पोलीस विभाग
राज्य पोलीस कॉन्स्टेबल ही स्थानिक कायदा-सुव्यवस्था राखणारी महत्त्वाची नोकरी आहे. यात गस्त मारणे, वाहतूक नियंत्रण, आपत्कालीन परिस्थितीत मदत करणे, यासारखी कामे असतात.
ही नोकरी वर्दीधारी असून, शारीरिक आणि मानसिकदृष्ट्या सक्षम व्यक्तींसाठी ही एक जबाबदारीची संधी आहे. यातून पुढे हवालदार, पोलीस निरीक्षक पदांपर्यंत पदोन्नती मिळू शकते.
- पात्रता: १०वी किंवा १२वी पास (राज्यानुसार)
- पगार: ₹20,000 – ₹25,000
- फायदे: सरकारी सेवा, प्रमोशन संधी
- कामाचे स्वरूप: कायदा-सुव्यवस्थेची जबाबदारी
- निवड प्रक्रिया: लेखी + शारीरिक चाचणी + मुलाखत
6. Agniveer (Matric Recruit) – भारतीय नौदल
Agniveer ही एक अल्पकालीन पण प्रतिष्ठित सेवा आहे जी चार वर्षांसाठी असते. यामध्ये उमेदवारांना प्रशिक्षणानंतर नौदलात तांत्रिक किंवा गैर-तांत्रिक कामासाठी सामील केले जाते. ही नोकरी देशसेवेशी निगडीत असल्याने यामध्ये शिस्त आणि निष्ठा महत्त्वाची असते.
सेवा संपल्यानंतर ‘सेवा निधी’ म्हणून आर्थिक पॅकेज दिले जाते. काही उत्कृष्ट सेवकांना कायमस्वरूपी सेवा मिळण्याची संधीही मिळू शकते.
- पात्रता: १०वी पास
- पगार: ₹30,000 पासून सुरू
- फायदे: प्रशिक्षण, भत्ते, सेवा निधी
- कामाचे स्वरूप: तांत्रिक/जहाज सेवा
- निवड प्रक्रिया: परीक्षा + शारीरिक + मेडिकल
7. शिपाई, अटेंडंट, सफाईवाला – विविध शासकीय खाते
या नोकऱ्या विविध मंत्रालये, स्थानिक सरकारी कार्यालये आणि विभागांत असतात. यामध्ये कार्यालय स्वच्छ ठेवणे, वरिष्ठांना मदत करणे, दस्तऐवजांची ने-आण करणे अशा जबाबदाऱ्या असतात.
ही नोकरी साधी असली तरी त्यात नियमितता, पगार व सरकारी सेवेसारखे फायदे मिळतात. हे पद स्थानिक पातळीवर भरले जाते, त्यामुळे घराजवळ कामाची संधी असते.
- पात्रता: १०वी पास
- पगार: ₹15,000 – ₹18,000
- फायदे: स्थिर नोकरी, सुट्टी व सामाजिक सुविधा
- कामाचे स्वरूप: कार्यालयीन सहाय्य
- निवड प्रक्रिया: थेट मुलाखत किंवा स्थानिक भरती
8. बँक सब-स्टाफ (शिपाई, Armed Guard) – सार्वजनिक बँका
बँक सब-स्टाफ ही बँकेतील सहाय्यक पदे आहेत ज्या ठिकाणी कार्यालय स्वच्छ ठेवणे, फाईल्स हलवणे, काही ठिकाणी सुरक्षा रक्षक म्हणून काम करणे लागते (Armed Guard).
ही नोकरी बँकेच्या शाखांमध्ये असते. नियमित वेळ, सुट्ट्या, निवृत्ती लाभ व सरकारी सेवा यामध्ये असलेल्या फायदे इथे मिळतात.
- पात्रता: १०वी पास
- पगार: ₹14,000 – ₹18,000 + भत्ते
- फायदे: बँकेचे फायदे, पेंशन
- कामाचे स्वरूप: कार्यालयीन व सुरक्षा सहाय्य
- निवड प्रक्रिया: लेखी परीक्षा किंवा मुलाखत
9. Tradesman (कुक, वॉशरमन इ.) – भारतीय लष्कर/पॅरामिलिटरी फोर्सेस
Tradesman ही लष्कर व सुरक्षा दलांमधील सहाय्यक सेवा आहे जिथे कुक (स्वयंपाकी), वॉशरमन (धोबी), सफाई कर्मचारी अशा पदांवर काम केले जाते. ही नोकरी देशसेवेशी निगडीत असून त्यात वसतिगृह, मोफत जेवण, आरोग्य सेवा मिळते.
ही नोकरी शारीरिक मेहनतीची आहे पण लष्करी सेवा असल्यामुळे तिच्यात सन्मान व सुरक्षा दोन्ही मिळतात.
- पात्रता: १०वी पास
- पगार: ₹18,000 – ₹22,000 + भत्ते
- फायदे: वसतिगृह, मोफत जेवण, सेवा निवृत्ती लाभ
- कामाचे स्वरूप: स्वयंपाक, शिबिर व्यवस्थापन
- निवड प्रक्रिया: शारीरिक चाचणी, वैद्यकीय, काहीवेळा लेखी परीक्षा